• BIST 73.391
  • Altın 133,104
  • Dolar 3,5219
  • Euro 3,7585
  • İstanbul 2 °C
  • Ankara -7 °C
  • İzmir 9 °C
  • Adana 10 °C
  • Antalya 11 °C

Cumhuriyet'in nasıl kurulduğunu bir de Turgut Özakman'dan dinleyin

Nahit DURU

Varlığımızın nedeni, vazgeçilmezimiz Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 93'üncü yıldönümünü kutluyoruz. İçimiz buruk, çevremizde adı konulmamış bir savaş, ülkemizde terör tehdidi ile.

Bize Kurtuluş Savaşı mücadelemizi “Şu Çılgın Türkler”le, tarihimizin dönüm noktalarından Çanakkale savaşını "Diriliş - Çanakkale 1915”le, Atatürk'ün en büyük iki eserinden biri olan Cumhuriyet'in kuruluşunu “Cumhuriyet - Türk Mucizesi" ile bizlere aktaran merhum Turgut Özakman hocamı anmadan bugün birilerinin hedefi haline gelmiş, getirilmiş Cumhuriyet anlatılmaz, anlaşılmaz. 

Hocam, Türkiye'de diktatörlüğün olmayacağını, halifelik, Osmanlıcılık rüyası görenlerin hayal kırıklığı yaşayacağını sürekli vurgulardı...

Turgut hocamızla 2012 yılının 29 Ekim'inde yayınladığımız bir söyleşi yapmıştım. Özakman'ın kapsamlı son söyleşisi olmuştu, Cumhuriyet'ten, sanata, günlük siyaseti de kapsayan... 

2013 yılının 29 ekimi için de sözleşmiştik, ama 28 Eylül'de yitirmiştik hocamızı...

Hocamla, kaç söyleşi yaptığımı anımsamıyorum. KanalE'de başlayan sonra  KanalB'de süren yaklaşık 15 yıllık uzunca bir dönemde...

Hem kitaplarını, hem Cumhuriyet'in kuruluşunu ve kazanımlarını, Çanakkale Savaşı'nı, Kurtuluş Savaşı'nı, hem güncel konuları ele alıp söyleşirdik. Süre yetmez, uzatır, bir iki hafta sonra yeniden bir program yapardık. 

Hatta, Can Dündar'ın "Mustafa" filmini de ayrı ayrı izleyip program konusu yapmıştık. Can Dündar, programa bağlanıp eleştirilerimizi ağır bulduğunu söylemiş, hocam gerekli yanıtı vermişti. Sonra, Can'la da filmi izlemiş, ancak söylemediği şeyler söylenmiş gibi yayınlanmıştı.

Hocamla 2012'de yaptığımız söyleşiye dönelim...

Özakman'ın söyleşimizde Cumhuriyet'in kuruluşu işe ilgili neler demiş bakalım:

"...Atatürk’ün, anayasada yapılacak değişiklikle ilgili hazırlığının evveliyatı vardı. O zamanki Adalet Bakanı Seyit Beyle birlikte çalışılarak 28 Ekim’den 4 ay önce tadil tasarısı hazırlanmıştı. 28 Ekim akşamı arkadaşları ile birlikte, onlar daha farkında değiller yani ne olacağını bilmiyorlar, 'Cumhuriyeti ilan edeceğiz' diyor. Sonra İsmet Paşa kalıyor, tadil teklifi üzerinde biraz daha duruyorlar. 

Bunların içerisinde ‘devletin dini İslamdır’ yok. O sonradan Anayasa Komisyonu tarafından eklenmiş bir maddedir. Bazı siyasiler, ‘Atatürk İslam Devleti kurmuştur’ diyorlar, Atatürk’ün teklifinde İslam devleti kurma fikri yoktur. Anayasa Komisyonunda iki de din adamı vardı muhtemelen onlardan birinin teklifi olabilir.

Cumhuriyet 29 Ekim günü sabahleyin CHP grubunda konuşuluyor mutabık kalınıyor. Öğleden sonra Büyük Millet Meclisi toplantı halinde. Maddeler tek tek oya konuyor. En sonunda tasarının tümü oya konuyor. O zamanki anılarda ‘Başkanın sesi titriyor’ deniliyor. Heyecanlanmasın mı? Rejimi oylatacak… İttifakla kabul ediliyor...
Sonra Cumhurbaşkanlığı seçimine geçiliyor, 158 üyenin oy birliğiyle Mustafa Kemal Paşa Cumhurbaşkanı seçiliyor. Saat 20.45’te kürsüye geliyor, kısa bir konuşma yapıyor. Cumhuriyet’in muvaffak olacağını söylüyor."


Cumhuriyet'in erken ilan edilip edilmediği yolundaki sorumuza Özakman hocam şu yanıtı vermişti:

"Saltanat kaldırıldığı zaman Türkiye’de olaylar çıkacağını zannedenler vardı. Hiçbir şey olmadı... Padişahlık kalkarsa harekete geçeceği zannedilenler bayram yaptı. Halifelik kaldırıldığı zaman da ayaklanma bekleyenler vardı. Ne yurtdışında ki Müslümanlardan ne Türkiye’den gık bile çıkmadı. 
Çünkü hem padişahlığın, hem halifeliğin hiçbir faydası olmadığını biz Milli Mücadele sırasında gördük. "

Turgut Özakman, Cumhuriyet'in kurulmasına karşı olanlarla ilgili olarak da şöyle konuşmuştu:

"Bunlar iki bölüm. Bir Cumhuriyetçiler var, Atatürk ve çevresi. Bir de meşrutiyetçiler var. Yani padişahlık, hilafet kalsın ama çok partili döneme geçilsin. Bizde padişah kutsaldır... 600 yıl tahtta oturmuş, şimdi İngiliz Kraliçesi ya da Norveç Kralı gibi sembol olarak kalacak, hiçbir şeye karışmayacak, halk da onun bir sembol olduğunu bilecek ve normal demokratik hayat yürüyecek. 

Bunu o tarihte düşünmek bile imkansızdı. Onun için Atatürk ve Cumhuriyetçiler her türlü hanedandan, mütegallibeden, oligarşiden uzak bir yönetim istediler. Saf Cumhuriyetçi oldular. Karşısındakiler Atatürk’le çok tartıştılar, çok çekiştiler, çok dedikodu yaptılar. Ama hiçbiri bir gün Atatürk’ü Meclis başkanlığından almayı, yerine de falanın gelmesini önermediler. 

1'inci Meclis, emri vaki olmuş, oldu bitti ile kapatılmış yerine 2'nci Meclise geçilmiş. Böyle söyleyen ve yazanlar var. Bunlar meclis zaptını okusalar böyle demezler. 

Bizim magazin tarihçileri bunlar. Öyle değil tam tersine, o zamanki muhalefet de meclisin yenilenmesini kutsal karar diye değerlendirmiştir. Çünkü bu meclis zafere kadar kalmak üzere kurulmuş bir meclisti. 

1 Kasım’da saltanat gitti, Mondros mütarekesinin yerine Mudanya mütarekesi geldi. Arasında dağlar kadar -bile kadar demek küçük olur- dünyalar kadar fark var. Biz hiç olmazsa 200 yıldır savaşmadan bir metrekare toprak alamamıştık. Trakya’yı savaşmadan geri aldık... Bir takım hakları koruyabilmek için, Sevr’i okumadan bugün ne kazandığımız anlamak kabil değildi. Sevr dehşet verici bir olaydır...

Şimdi keşke her evde bugünkü harita ile Sevr haritası yan yana konsa. Çocuklarımız, Atatürk ve arkadaşları nereden alıp Türkiye’yi nereye getirmiş, her gün görseler. Uçurumun kenarından bir milleti ve bir devleti kurtarıyorsunuz, küllerinden yeni bir devlet kuruyorsunuz. Ve karşınızda dünyanın dörtte üçüne hakim emperyalistler var. Bunların dişlerinin arasından kurtarıyorsunuz, bağımsızlığınızı, ülkenizi. Bu insanları minnetle anmamak olmaz. Anmayanlar var, bu nankörleri Allah ıslah etsin."


"Bugün Cumhuriyet’in kazanımlarının tek tek elden çıktığı yönünde görüşler var. Bu konuda siz ne dersiniz?" sorumuza Turgut hocanın verdiği yanıt düşündürücüydü:

"Biz bugün bilimden çok uzağız. Üniversitelerimizin bir ikisi hariç, yüksek lise olduğunu unutmayalım. Hangi üniversitede araştırma yapılıyor, bundan 13-14 sene evvel 10 bin kitabevi vardı, bugün 500’e inmiştir belki de. Bu ülkede kitabevleri kapanıyor. Sanatla ilginiz yok. 4 yıl Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü yaptım. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası var, devletimizi yönetenlerin gittiklerini sanmıyorum. Opera, bale, gittiklerini sanmıyorum. Sanat insanın içini zenginleştirir, ufkunu açar. Devlet adamının sahip olması gereken bir görgü vardır. Görgüsüzlükten kurtarır. Roman okumadan, Mehmet Akif’e, Necip Fazıl’a kadar şiir okuyunca, iş bitmiyor.

...Bir takım tarihçiler var, ödül de alıyorlar, şaşakalıyorum. Doktora tezi yazmış biri Atatürk dönemini anlatıyor. Biz okulda elbiselerimizin üzerine göğüslük giyerdik, erkekler gri, kızlar siyah göğüslük giyerlerdi. Diyor ki ‘bu faşist teamülüdür, herkesi bir örnek yapma’. Bunu yazan şaşkın… Bizim pantolonlarımız yamalıydı, gömleklerimiz eskiydi. Onları örtüyordu. Biz hepimiz fakiri, zengini ile aynı onur çizgisinde duruyorduk onları giydiğimiz için. Zengini, fakiri arasında fark kalmıyordu."

Özakman, yeniden Cumhuriyet'in kazanımlarına dönüyor:

"...Hasan Ali Yücel’den bu yana, bir iki kısa süreli Milli Eğitim Bakanlığı yapmış olanları bir kenara koyuyorum, hepsi milli eğitim ile oyuncak gibi oynamıştır. Milli Eğitim diyoruz ama milli olmaması için her bakan elinden gelen gayreti sarf ediyor. 

İngiltere’de okullarda çocuklara ettirilen yeminle bizim andımızı karşılaştırırsa sayın bakan bizim ne kadar medeni olduğumuzu anlar. Siz bir Amerikan kovboy filmi hatırlıyor musunuz ki içinde Amerikan bayrağı olmasın.

Ben 5 yıl Anadolu’yu gezdim. Herkese yalvarıyordum ne olur yakın tarihimizi öğrenin, ne olur tarihimizi öğrenin. Öğrenseler aramızdaki birçok sorun azalacak. Yani, devlet demir yollarına yapılan yatırım. Bu devletin Başbakanına eksik, yanlış bilgi veriyorsanız, yanlış söyler. Gerçekler ortaya çıkınca da susmak zorunda kalır. 

Bir Başbakan her şeyi bilmez ama danışmanlar bilir. Atatürk’ün akşam sofraları danışmanlar toplantısıyla olurdu. 
Bizi yönetenlerin yakın tarihi çok iyi çalışmalarını tavsiye ediyorum. Kaymakam da bilecek bakan da bilecek. Cumhurbaşkanı da bilecek. Cumhurbaşkanı, Nutuk’u okudu mu okumadı mı bilmiyorum. Turgut Özal, oraya çıktıktan üç sene sonra Nutuk’u okumuş, biraz da şaşmış. 

Yani Red Kit’i okurken birden bire Atatürk’ün Nutuk’unu okumak darbe gibi gelir insana, şok olmuştur. Bunları okumadan olmaz. Bir kere bunu bir bilelim: Osmanlı İmparatorluğu bir köylü devletiydi.

Cumhuriyet de kurulduğu zaman bir köylü devleti olarak kuruldu. Hala yüzde 25 nüfusumuz köylerde yaşıyor. Hayvancılığımız öldü, tarımımız yavaş yavaş öldürüldü...

Atatürk zamanında tohum ıslah enstitüleri kurulmuştur. Fidanlıklar kurulmuştur. Özel bahçeler kurulmuştur. Aşı evleri kurulmuştur. Bunların hiçbiri şu anda yok. Dünyadaki en büyük sağlık savaşını Türkiye verdi, sıtmaya karşı 500 doktor ile...

Cumhuriyetin yerine ne koyacaklar yani meşrutiyete dönülmez, komik olur. Yerine ne konur?

Şimdi keşke her evde bir bugünkü harita, yanına Sevr haritası yan yana konsa. Çocuklarımız, Atatürk ve arkadaşları nereden alıp Türkiye’yi nereye getirmiş olduklarını her gün görseler."


Yeni Osmancılık akımını da sormuştuk Turgut Özakman hocamıza:

"O komik bir şey. Onu geçiniz. Bakınız Yahya Kemal’in çok hoş bir lafı var, diyor ki ‘’Bir imparatorluk yıkıldıktan sonra onun rüyasını gören bir kısım uzun yıllar yaşar.’’ Doğrudur, bunlar bir rüya görüyorlar. Yahu biz Irak’a giremiyoruz, Viyana’ya mı gireceğiz? 

Onun için alternatifleri yoksa Cumhuriyet’in içerisinde kalacağız. Bilime döneceğiz, sanata döneceğiz, halkı sevmeye döneceğiz, yukarılarda tartışarak halkı bölmekten uzaklaşacağız. İktidar ve muhalefet çok tedbirli olmalı. Diyelim ki birbirini mat ettiler konuşarak ne faydası olur? Hacivat ile Karagöz işi bu. Her seferinde Karagöz, Hacivat’ı kabaca mat eder. Ne olur? Sonunda hep Hacivat’ın dediği olur.

...Şimdi Atatürk, İnönü dönemini tartışmaya açıyorlar. Adamları dinliyorum ben içlerinde hele bir profesörler var. Yahu o kadar yalanı uydurmak  çok büyük bir marifet. Cumhuriyet ne yaptıysa bir ucundan tutarak eleştirmeye bakıyorlar. Peki iyi bir şey yapmadı mı bu Cumhuriyet? Sizin varlığınız,  Cumhuriyet’in iyi bir şey yaptığını göstermiyor mu?...

Cumhuriyetle son bir şey söyleyeyim. Yunanlılar giderken ahşaptan yapılmış 8-10 bin köy camiini yaktı. İçine insanları doldurup yaktı. Cumhuriyet ilk iş olarak bütün camileri yaptırdı. Polatlıdan İzmir'e kadar bütün köy camileri Cumhuriyet’in eseridir. Para toplayarak yaşıyordu din adamları. Cumhuriyettir ki onları kadrosuna aldı. Bunu yapan Atatürk. İnsan ona bir dua etmez mi?

1940’larda yeni Müslümanlar türedi. Bunlara göre herkes kafir, dine göre suçlu. Bir onlar Müslüman ve Allah’ın sevgili kulu. Bir avuç olduklarını zannetmiştik. Olmadıklarını gördük. En tehlikeli cehalet dinde cehalet. Çünkü onu koyun gibi kullanırsınız, dinde cahil olan adamı. İstediğiniz gibi kullanırsınız. Matematik cahili olursanız fazla bir şey değil bakkal kandırır. Ama öbürü çok büyük tehlike."


Turgut Özakman hocamın 4 yıl önce söyledikleri günümüzde hala geçerli... 

Ülkemizin zor bir dönem geçirdiği günümüzde, teröre, kısır çekişmelere, gizli bir savaşa rağmen, vazgeçilmezimiz olan Cumhuriyetimize ve Atatürk'ümüzün ilkelerine  dünden daha çok sahip çıkmak zorundayız.

Yaşasın Cumhuriyet ve Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun. 

      UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
      Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
      Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 2016 ABC Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.