• BIST 108.489
  • Altın 151,139
  • Dolar 3,6704
  • Euro 4,3242
  • İstanbul 17 °C
  • Ankara 16 °C
  • İzmir 20 °C
  • Adana 22 °C
  • Antalya 21 °C

Saray’ın ilk koalisyon hükümeti

Deniz YILDIRIM

Yeni hükümet kuruldu, ilk toplantısını da dün Saray’da gerçekleştirdi. Önce adet yerini bulsun türünden bir kongre gerçekleşti; “aşırı demokrasi” ortamı içinde önden aday belirlendi, sonra da delegeler bu adayı genel başkan seçti. “Kutlu yürüyüş” devam etti. Yeni başbakan da ilk görevini, hedefini açıkladı: Başkanlık sistemine dayalı anayasa yapmak. Muhalefet “ipe un sererse” gerekeni yapacaklarını da ilan etti. Gereken ise belli: önce referanduma gitmeyi zorlamak, olmazsa da baskın bir seçim, “milletten kaçtılar, biz de millete gidiyoruz” kampanyalı bir başkanlık seçimi. Dolayısıyla ilk hedef olarak sandığı ve kendisini tasfiyeyi önüne koymuş bir hükümetle karşı karşıyayız.

Bu arada analizler de havada uçuşuyor. Mesela ana muhalefet partisinin yönetimi “Davutoğlu’nun hakkı yendi; bu artık Cumhuriyet hükümeti değil, Birinci Saray Hükümeti” tahlilinde ısrarlı.

Yanlış analiz; Davutoğlu’nu getiren götürdü. Gelişi aynıydı.

Yanlış analiz, biat kültürü içinden zamanında tek bir itiraz çıkmaz, “dava” denilen şey uğruna herkes yeniden konumlanır. Ancak dışarıda kalırlarsa “kırgınlık” konuşmaları yaparlar. Özgül ağırlıkları bile yoktur.

Yanlış analiz; bu birinci Saray hükümeti değil; Davutoğlu’nun hükümeti de son cumhuriyet hükümeti değildi. Restorasyoncuya, “yüzyıllık parantezi kapatacağız”ın mimarına yüklenen kıymet kadar analiz gücünüz, analiz ve teşhis gücünüz kadar da mücadele perspektifiniz vardır. Bunu geçelim bir kez. Bu hükümeti yeni kılan, Cumhuriyet’ten Saray hükümetine geçiş değildir. Saray yönetimine çoktan geçilmiştir.

Bu arada merkez medyadaki “yeni kabine” analizlerine ise hiç girmeyelim. Yeni kabine analizi değil, olsa olsa Saray merkezli yeni rejimi normalleştirme, ormana bakmak yerine ağaca gözleri çevirme taktikleri. Ülkede her şey normal; yürütme Saray’a doğru kaymamış, fiilen Saray bir hükümet kurmamış gibi “üç maymun” analizleri. “İl temsiliyeti gözetilmiş, dengeli dağıtım yapılmış”. Bir de “yeni başbakanımızın esprili mizacı, güleryüzü var ki, acaba bir normalleşme vesilesi olur mu?”

Heyecan verici bir gazetecilik. Etliye sütlüye dokunmadan geçiştirecekleri bir konu buldular.

Asıl Yenilik Nerede?

Öyleyse hiç mi önemi yok bu değişikliğin? Elbette var. Tezimiz şu: bu hükümet hiç olmadığı kadar Saray ile Ordu arasındaki yeni mutabakatın, yeni koalisyonun ilk kez siyasal alanda da açığa çıkmasını temsil ediyor. Temel analizi “başkanlık sistemine geçmek-geçmemek” olarak kuran yaklaşımlar, Saray ile güvenlik bürokrasisi ve özel olarak askeri-endüstriyel kompleks arasında giderek artan yakınlaşmayı, devlet aygıtlarının Saray etrafında ortaklaşmasını kaçırıyor. Sadece yasama-yürütme ilişkilerine odaklı bir yaklaşım, açıklama yetersiz. Ortada yeni bir siyasal koalisyon var. Yeni Şafak Genel Yayın Yönetmeni İbrahim Karagül bunu açıkça yazanlardan, şöyle diyor yeni hükümet için: “Devletin iktidar alanı güçlenmektedir. Çok parçalı iktidar alanları terk edilmektedir. Sivil ve askeri bürokrasi, yargı ile ağırlıklı olarak Başbakanlık alanında yoğunlaşan çok parçalı iktidar alanları bir merkezi devlet aklı ve iktidarı olarak yeniden biçimlenmektedir.”

Durum aşağı yukarı budur ve yeni hükümet bu farklı parçaların Saray ile uyum içinde yeniden konumlandırılmasını ve özellikle de askeri bürokrasiyle ittifakın siyasal bir karakter kazanmasını temsil ediyor.

Bu koalisyon bir süredir önce Cemaat’e ve ardından PKK’ya karşı operasyonların başlatılması ile hukuk, bürokrasi ve güvenlik alanında güçlenmekteydi. Ancak bir hükümetin belirlenmesinde koalisyonun tarafları arasındaki denge gözetme eğilimi hiç bu kadar kuvvetli değildi. Yeni hükümetin en önemli yeniliği; Saray ile güvenlik bürokrasisi ve endüstrisi arasında kuvvetlenen ittifakların ilk kez bu kadar açık şekilde bir hükümet zeminine taşınması. Bu anlamda Ordu’nun yeniden siyasal belirleyicilik kazandığını, Saray’ın AKP’den çok Ordu’yu ve yeni ittifakları gözeten bir kabine oluşturduğunu belirtebiliriz.

Saray ile Ordu arasındaki yeni mutabakatın ilk hükümeti kuruldu, yenilik bizce buradadır ve siyasal sonuçları analiz edilmelidir.

Neden?

Şimdilik birkaç olgu ve bakanlar kurulundaki bazı değişiklikler üzerinden gidelim.

Birincisi; 28 Şubat 2015’te Dolmabahçe’de gerçekleştirilen ve daha sonra Erdoğan’ın “tanımıyorum” dediği görüşme karesinde yer alan iki isim bakanlık koltuğunu kaybetti. Yalçın Akdoğan Başbakan yardımcılığı görevinden, Mahir Ünal ise Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alındı. Erdoğan’ın AKP’nin kuruluş yıllarından bu yana başdanışmanı olan, partinin “muhafazakar demokrasi” teorisini imal eden Akdoğan aynı zamanda MKYK’dan da dışlandı. Dolmabahçe görüşmesinin ana unsurları hükümet dışı bırakıldı, fatura siyasal olarak bu isimlere kesildi. Saray ile Ordu koalisyonunda önemli bir mutabakat maddesi olarak görülebilir.

İkincisi; bir süredir Ordu’nun alt ve orta kademelerinde Türkiye’nin gericileştirilmesi ve bunun eğitim alanında yaygınlaşmasıyla ilgili bir rahatsızlığın olduğu yazılıyor, çiziliyor. Saray’ın Milli Eğitim Bakanlığı’na İsmet Yılmaz’ı getirmesi böyle bir rahatsızlığın olduğunun aslında dışavurumu. İsmet Yılmaz eğitimci değil, uzun yıllardır Milli Savunma Bakanlığı görevini yürütüyor. Milli Savunma Bakanlığı’ndan Milli Eğitim Bakanlığı görevine kaydırılmasının tesadüf olmadığı açık. Savunma Bakanı olarak Ordu ile iyi ilişkiler geliştiren ve “İslamcı” gündem dayatması içinde olmadığı düşünülen Yılmaz’ın Milli Eğitim Bakanlığı görevine getirilmesini, Saray ile Ordu arasındaki yeni mutabakatın bir başka yansıması olarak değerlendirebiliriz.

Kuşkusuz ki Yılmaz’ın gelişi eğitimdeki dincileştirme projesini yavaşlatmayacak, ancak Saray ile ittifak halindeki kuvvetlerin Ordu içinde, Cemaat operasyonlarıyla sarsılan kuvvetin yeniden toparlandığı ve siyasal etki gücünün de yeniden yükselişe geçtiği tezini işlemesini kolaylaştıracak. Saray’la yakınlaşma görüntülerinin verdiği rahatsızlık karşısında aşağıya “biz de belirleyiciyiz, frenleyiciyiz” mesajı verilebilecek. Bir bakıma Saray’ın komuta kademesini rahatlatma hamlesi olarak okuyabiliriz. Bu nedenle İsmet Yılmaz’ın önce başbakan adayları arasında adının anılmasını da, ardından Milli Eğitim Bakanlığı’na atanmasını da iktidar bloğu içindeki yeni güç dengeleriyle, bu dengelerin siyasal dağılımıyla ilişkili görmekte yarar var.

Üçüncü ve dördüncü faktörler, yükselen yeni askeri-endüstriyel kompleksle ilgili ve bu yeni askeri-endüstriyel kompleks ekonomik-sınıfsal olarak ilk kez bir kabinede bu kadar yüksek temsil gücüne kavuştu. Ekonomik üretim faaliyetiyle askeri endüstri arasında giderek artan kaynaşma, etkin bir hükümet pozisyonuna ulaştı. Bu faktörlerden ilki; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fikri Işık’ın Milli Savunma Bakanlığı pozisyonuna kaydırılması. Sanayi, bilim ve teknoloji alanının savunma alanıyla kaynaştırılması yönündeki artan eğilimin göstergesi. Bu üçüncü göstergeyi tamamlayan dördüncü faktör ise, vekil Faruk Özlü’nün Savunma Sanayii Müsteşar Yardımcılığı görevinden Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koltuğuna atanması. Özlü’nün ilk açıklamasının “sürpriz oldu, ben savunma bakanlığını bekliyordum” olduğunu belirtelim. Ancak sürpriz değil; sanayi bakanı savunmaya, savunma sanayindeki en üst teknokratlardan biri de sanayi bakanlığına kaydırıldı. Askeri-endüstriyel kompleks bütünlüğünün gözetildiği açık. Yeni dönemde Saray ile Ordu mutabakatının ekonomik olarak önceliğinin bilim-sanayi-teknoloji ile askerileşme arasındaki bağı daha da kuvvetlendirmek olduğunu anlamak mümkün. Siyasal koalisyonun asıl sınıf temeli burasıdır.

Doğmakta olan bu yeni askeri-endüstriyel kompleksin hem ilk kez bir hükümet içinde bu denli kuvvetli temsil edilmesi sözkonusu; hem de büyüyen askeri endüstrinin yeni ve büyük bir kamu kaynağı pastası yaratması. Bu açıdan önümüzdeki dönemde askeri endüstri ile hükümet destekli olarak serpilmekte olan sermaye grupları arasındaki kaynaşmanın daha da artacağını, daha güçlü bir sınıfsal ve siyasal içerik kazanacağını öngörmek mümkün.  Ekonominin kriz işaretleri, üretimde durgunluk belirtileri karşısında askeri-endüstriyel kompleks hem ekonomiyi canlandırmanın hızlı yollarından birisi, hem de kamu kaynaklarından pay alarak serpilmek isteyen sermaye kesimleri açısından can simidi. Erdoğan’ın başdanışmanlarından Yiğit Bulut son yazılarında ısrarla bu yeni duruma işaret ediyor: “Savunma sanayii proje sayısı 66’dan 269’a, tutarı 5.5 milyar dolardan 45.5 milyar dolara yükseldi” sözleri bile pastanın büyüklüğünün göstergesi. Yerli kömür ve yerli silah stratejisi; bir yandan cari açığı düşürme; diğer yandan da bu alanlarda yeni sermaye birikim zeminleri yaratma hedefiyle ilerliyor.

Bu nedenle adına ister “muhafazakar”, ister “İslamcı” sermaye deyin, bu kesimlerin askerileşmiş bir sanayi, bilim ve teknoloji stratejisiyle ve buna bağlı yatırımlarla daha da serpileceğini ve bu anlamda Saray ile Ordu arasındaki yeni siyasal mutabakatın arkasında tüm kuvvetiyle konumlanacağını da söyleyebiliriz. Bu sınıfsal olarak da siyasal olarak da İslamcı sermaye ile Ordu arasındaki ilişkilerin geleceği açısından yeni bir döneme işaret.

Ve beşinci faktörle tamamlayalım. Beşinci faktör kabine değişikliğinden değil, Erdoğan’ın kızının düğününden yansıyan kareden. Erdoğan’ın hem yeni damadı hem de damadın babası bir süredir bu askeri endüstrinin merkezinde yer alan isimler. Genelkurmay Başkanı’nın bu nikaha her iki taraf adına da şahit olarak katılması Saray, Ordu ve sınıfsal olarak da askeri-endüstriyel kompleksin güçlenmekte olan mutabakatının bir ön habercisiydi sadece, yeni hükümette sözünü ettiğimiz bu hamleler bu mutabakatın bir koalisyona evrildiğini de gösteriyor.

Amaç Ne?

Bu koalisyonda Saray Ordu’yu kendi gündemine eklemleyen, uyumlulaştıran kısmi tavizler veriyor. Böylece ana doğrultudan, “dava”dan feragat etmeden kuvveti yanına çekiyor. Diğer yandan belirli konularda taviz vermek zorunda kalması, Saray’ın bu süreçte en fazla desteğine ihtiyaç duyduğu kesimin Ordu olduğunu gösteriyor.

Komuta kademesi ise yeniden siyasal olarak güç biriktirdiğinin, siyasal belirleyicilik kapasitesinin yeniden artışının bilincinde görünüyor. Adına her ne dersek diyelim; kuvvetlerin bu mutabakattaki amaçları, taktikleri ne olursa olsun, karşımızda son 2 yıldır adım adım ittifaklarla örülen bir koalisyonun ilk kez hükümet karakteri kazanması gibi bir durum var. Yenilik aranacaksa burada ve mesele artık başkanlık sistemi, yasama-yürütme dengeleri konusunu da aşıyor.

Saray ile Ordu mutabakatına dayalı bir yeni rejim adım adım örülüyor. Yiğit Bulut’un sözleriyle bitirelim: “Yeni Türkiye yeni bir Milli Savunma Konsepti tanımlıyor… Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ‘ileriyi gören’ her mensubu, yeni Türkiye kavramına uygun yeni bir TSK ortaya çıktığının farkında.”

Deniz Yıldırım-  @denizyildirim79

      UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
      Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
      Yazarın Diğer Yazıları
      Tüm Hakları Saklıdır © 2016 ABC Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
      Tel : +90 212 963 1051 (pbx)