• BIST 97.533
  • Altın 145,647
  • Dolar 3,5801
  • Euro 4,0019
  • İstanbul 18 °C
  • Ankara 12 °C
  • İzmir 17 °C
  • Adana 20 °C
  • Antalya 18 °C

'Vatan haini' kimdir?

Ender HELVACIOĞLU

Ülkede bizzat AKP iktidarı ve Erdoğan tarafından yaratılan “korku ve linç iklimini” yaşıyoruz. Baskılara, katliamlara karşı en ufak bir tepki, barış ve demokrasi talebi bile “devlet düşmanlığı” ve “vatan hainliği” ile suçlanıyor. Tescilli bir faşist, “vatansever” pozlarda, barış isteyen akademisyenlerin “kanlarıyla duş yapacağını” ilan ediyor.

Yani bu “vatan hainlerine” ve “vatansızlara” ne yapılsa yeridir!

Madem öyle, şu “vatan” ve “vatanseverlik” kavramlarının tarih içindeki gelişimine kısaca göz atalım ve kimin “vatan haini” olduğunu belirleyelim.

***

Ortaçağda, bugün anladığımız anlamda “vatan” kavramı gelişmemişti. Aristokratlar için “vatan”, fethedilen ve haraç alınan toprak parçasıydı; özel mülkleriydi. Köylüler (serfler, marabalar) için ise “vatan”, yaşanılan ve üretim yapılan yer olmanın ötesinde bir anlam taşımıyordu. Köylünün yurdu (dolayısıyla ufku da), köyü ve yakın çevresinden ibaretti.

Modern anlamda “vatan” kavramı Avrupa’da burjuva demokratik devrimlerle ortaya çıktı. Burjuvazi için hakim olduğu kapitalist pazarın sınırları anlamına geliyordu. Demokratik devrim ilerledikçe ve eskiden derebeyinin serfleri konumundaki köylüler giderek proleterleşip emekleriyle bu kapitalist pazara dahil edildikçe, onlar da bu vatanın bir parçası, yani “vatandaş” oldular. Vatandaşların tümüne birden de “ulus” dendi.

Demek ki o dönemde bir “vatan” oluşmasının temel şartı ortaçağ ilişkilerinin köklü bir biçimde tasfiyesiydi. Bunun üstyapıdaki yansıması da tavizsiz bir laiklikti.

Feodal ilişkileri tasfiye eden devrimci burjuvazi vatanseverdi; varlık şartı olan pazarını rakiplerine karşı büyük bir kıskançlıkla korumaktaydı. Küçük köyünden kopup sanayi bölgelerine doluşan proleterler için ise emeklerini Fransız, Alman veya İngiliz burjuvalarına satmak arasında fazla bir fark bulunmuyordu. Proleterler burjuva devlet tarafından icat edilen milliyetçi ideoloji ile bir arada tutuldular.

Aristokrat sınıfları tasfiye ettikten sonra gerici ve sömürücü yüzü giderek açığa çıkan ve kendi pazarını koruma uğruna milliyetçi ideoloji ile halkları birbirine kırdıran burjuvaziye karşı Marx ve 19. yüzyılın Avrupalı sosyalistleri, çeşitli milliyetlerden işçi sınıfları arasında sınıf kardeşliğini ön plana çıkaran bir strateji izlediler.

Marx ve Engels’in “Manifesto”da sarf ettikleri “işçinin vatanı yoktur” sözü bu stratejinin ürünüydü. Sosyalistler, halkları birbirine kırdıran gerici burjuva milliyetçiliğinin karşısına “enternasyonalizm” ve “sınıf kardeşliği” bayrağı ile çıktılar. İşçinin vatanı tüm Avrupa’ydı.

Birinci Emperyalist Paylaşım Savaşı sırasında da, başta Lenin ve Bolşevikler olmak üzere, Kautsky ve yandaşlarının dışındaki tüm sosyalistler, emperyalist burjuvalarını desteklemeye ve paylaşım savaşına karşı çıktılar, gerici savaşı iç savaşa çevirme stratejisi izlediler; kendi emperyalist burjuvazilerini hedef aldılar. Bu strateji başarılı oldu ve Ekim Devrimi gerçekleşti.

***

“Vatan” kavramının Ezilen Dünya’daki (bizimki gibi ülkelerde) öyküsü ise Avrupa’dan bazı farklılıklar taşır.

Öncelikle ortak olan noktaya değinelim: Tıpkı Avrupa’da olduğu gibi, Ezilen Dünya’da da, “vatandaş”lardan oluşan bir “vatan”ın temeli ortaçağ ilişkilerinin (saltanatın, hilafetin, her türlü tarikat ve cemaatin, ağalığın, beyliğin vb.) demokratik devrimle tasfiyesi, dinciliğe dayalı kul ideolojisinin silinmesi ve laik bir devlet ve toplum yapısının hayata geçirilmesidir.

Bu, olmazsa olmaz koşul! Şimdi farklılıklara geçelim.

Ezilen Dünya’da “vatan” kavramı ve “vatanseverlik” bilinci, Avrupalı sömürgecilere ve esas olarak emperyalist saldırıya karşı direniş içinde ortaya çıktı. Eskiden büyük feodal imparatorluklar altında bir arada yaşayan halklar, emperyalist saldırı ile bu imparatorluklar yıkılmaya başladığında, kendi yurtlarını bu saldırıyı göğüsleyerek oluşturdular.

Ezilen Dünya’daki “vatanlar”, kapitalist pazarlar olarak değil, emperyalist sömürüden şu veya bu düzeyde kurtarılmış bölgeler, yani “ortak yurtlar” olarak ortaya çıktı. Bunun en güzel örnekleri, Ekim Devrimi’nin hemen ertesinde ve daha sonra 2. Dünya Savaşı sırasında bütün Sovyet halklarının proleter iktidar önderliğinde ortak yurtlarını emperyalist saldırılara karşı korumaları ile Çanakkale savunmasından başlayıp Kurtuluş Savaşı ile sonlanan süreçte iki büyük bileşenin, Türkler ile Kürtlerin ortak yurtlarını birlikte savunup kurtarmalarıdır.

Görüldüğü gibi Ezilen Dünya’da, “vatan savunması ve vatanseverlik” ile “halkların eşitliği ve birliği” kavramları, Avrupa’daki gibi birbirine zıt değil, birbirini bütünleyen süreçler olarak oluştu. Anti-emperyalizm, vatanseverlik ile kardeşliğin aynı potada erimesinin yolunu açtı. Ezilen Dünya’nın bu niteliği (vatanseverlik ile kardeşliğin aynı potada eriyebilmesi), geleceğin dünya toplumunu yaratmak için çok önemli bir dayanak noktasıdır.

Kısacası bizimki gibi ülkelerde “vatan sorunu”, 1) Avrupa’da olduğu gibi, kapitalizm öncesi üretim ilişkilerinin demokratik devrimle tasfiyesi; 2) Emperyalist tahakküme karşı bağımsızlık; 3) Yan yana ve iç içe yaşayan çeşitli halkların uluslaşma süreçlerinin birbiriyle kesişmesinin getirdiği çelişkilerin eşitlik ve özgürlük temelinde çözülmesi sorunuydu.

Tabii bu süreç düz ve engebesiz değil. “Ortak vatanlar”ın emperyalizmden kurtarılarak kurulmasından sonra, bu bölgelerde oluşan iktidarların sınıfsal nitelikleri ve izledikleri yol belirleyici oldu.

Türkiye de dahil olmak üzere bazı bölgelerde kapitalist yola girildi. Kendi pazarını (19. yüzyıl Avrupa’sındaki gibi) kurma sevdasındaki Ezilen Dünya burjuvazisi, bu pazarı kardeşi aleyhine kurmakta ustaydı ama, pazarını emperyalistlere karşı koruyacak güçten de yoksundu.

Ezilen Dünya’nın kapitalist yola girdiği bölgelerde, bazı yerlerde en baştan, bazı yerlerde ise süreç içinde, bağımsız değil, emperyalizme bağımlı piyasalar oluştu. Ezilen Dünya burjuvazisi ne vatansever olabildi ne de kardeşliği ve vatanın ortaklığı perspektifini koruyabildi; tarihsel olarak bu güçten ve bu nitelikten uzaktı. İşbirlikçi ve milliyetçi oldu. Yurdun kuruluşundaki iki temel niteliğe de (vatanseverlik ve kardeşlik) ihanet etti. Bu sürecin en berrak biçimde yaşandığı coğrafyalardan biri de Türkiye’dir.

Dolayısıyla Ezilen Dünya vatanlarının kuruluşundaki ilkeleri (yurtseverlik ve kardeşlik) koruyabilme ve geleceğe taşıyabilme potansiyeline sahip olan sınıflar, yani “vatansever” sınıflar, başta proletarya olmak üzere emekçilerdir. Hem de kardeşlik ile sentezlenmiş, kardeşlik yani ortak vatan anlayışı olmadan yaşayamayacak bir vatanseverlik. Anti-emperyalizmin verimli potasında oluşan bir vatanseverlik. Milliyetçiliği ve etnikçiliği reddeden bir vatanseverlik.

***

O halde toparlayalım, kimdir “vatansever”, kimdir “vatan haini”?

Osmanlı ve saltanat hayranlığını körükleyenler, laikliğin köküne kibrit suyu ekenler, tarikatları, cemaatleri, tekkeleri, zaviyeleri savunanlar vatan hainidir; cumhuriyeti ve laikliği savunanlar vatansever.

Emperyalistlerle işbirliği edenler, bölgede onlar adına taşeronluk yapanlar, ülkeyi onların saldırı üslerine açanlar vatan hainidir; bağımsızlığı ve barışı savunanlar vatansever.

Çeşitli milliyetlerden insanlar arasında düşmanlık körükleyenler, milliyetçilik ve mezhepçilik yapanlar vatan hainidir; eşitlik ve özgürlük temelinde kardeşliği, birliği ve ortak vatanı savunanlar vatansever.

Şimdi anlaşıldı mı, barış ve kardeşlik isteyen akademisyenler, “çocuklar ölüyor!” diye haykıran kadınlar mı vatan haini, yoksa onları “aydın müsveddesi” diye suçlayanlar ve “kanlarıyla duş yaparız” diye tehdit eden it kopuk takımı mı?

Bu vatan bağımsızlıktan, laiklikten, cumhuriyetten, eşitlikten, özgürlükten, kardeşlikten, barıştan, emekten yana olanlarındır. Emekçilerindir.

Bu memleket bizim! Doğusuyla batısıyla, kuzeyiyle güneyiyle… Bugün iktidara çökmüş de olsalar, iktidarın gücüyle tehditler de savursalar memleketimizi bu vatan hainlerine bırakmayacağız!

      UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
      Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
      Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 2016 ABC Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : +90 212 963 1051 (pbx)