darbeicindedarbegif.gif

YAZARLAR

Tüm Yazıları İbrahim Kaya

Yeniden Cumhuriyette uzlaşıyoruz

07.12.2017 08:35

Türkiyede ulus-devleti kuran ve kurumsallaşmasını da büyük ölçüde sağlayan CHP, bugün de, yani, Türk tarihinin son derece kritik bir aşamasında önemli sorumlulukları ve görevleri üstlenmesi gereken ve esasında üstlenebilecek olan partidir. Türkiyenin modernliğini yitirdiği ve büyük sorunlarla boğuştuğu bugün esas mesele toplumun büyük uzlaşısını kaybetmiş olduğu meselesidir. Toplumlar elbette belirli bir uzlaşıya dayanırlar ve bu uzlaşı üzerinden hareketle yaşamlarını sürdürürler. Kuşkusuz toplumlar her daim de uzlaşmayı idame ettiremez; uzlaşının bozulması, toplumu sosyal gruplar arası gerilimler ve çatışmalar sahasına dönüştürdüğünde büyük anomik durum ortaya çıkar. Kuralların geçerli olmadığı, sosyal gruplar arası iletişimin koptuğu yani deyim yerindeyse yasal otorite yerine kas gücünün geçtiği bir toplum-dışılık egemen olmaya başlar. Yeni Türkiye diye tabir edilen günümüz Türkiyesi ne yazık ki böyle bir anomik duruma hızla sürüklenmektedir. Kutuplaşmanın, iletişimsizliğin, uzlaşı kaybının gittikçe kendilerini ağırlıklı olarak hissettirdiği bir toplumsal bağlam artık esasında toplumsal olmaktan uzaktır. Çünkü toplumsal olan esas itibariyle göreli de olsa bütünleşmenin, iletişimin ve uzlaşının işlediği bir süreçtir. Bu süreç kesintiye uğramıştır ve yeniden toplumsalın kurulması anomik durumdan çıkmak için mutlak ihtiyaçtır.

ANOMİK DURUM VE AKTÖR
Bu anomik duruma yol açan, sosyal gruplar arasındaki iletişimi kesen ve uzlaşıyı bitiren asıl süreç modern-dışılaşma sürecidir ve bu süreç önemli ölçüde halkın  önemli bir bölümünün desteğiyle yürümektedir. Modernliğin kaybı, aynı zamanda, kural tanımayan bir kapitalizmin genişlemesi, bütün yaşam alanlarını kuşatması anlamına geliyor. Bu nedenle, yıllar öce (2013) Yeni Türkiyeyi modernliği olmayan kapitalizm olarak tanımlamıştım. Yeni Türkiyenin dayandığı kültürel temelin İslamcı ideoloji, politik temelin çoğunlukçu-araçsal demokrasi ve ekonomik temelin modernliği reddeden kuralsız kapitalizm olduğunu ve kurtuluşun kültürel, politik ve ekonomik temelleri yeniden formüle eden bir projeyle mümkün olacağını tartışmıştım. İslamcı ideolojinin, çoğunlukçu-araçsal demokrasinin ve modernliği reddeden kapitalizmin sonuç olarak gerici bir kültürel sahayı, demokrasi-dışı bir politik sahayı ve kuralsız bir ekonomik sahayı yarattığını görmek durumundayız. Hem gericiliğin, hem demokrasi-dışılaşmanın hem de kuralsız ekonominin ülkeyi getirdiği nokta; çocuklarımızın yanarak can verdiği, Soma Cinayetinin, Ermenek Cinayetinin ve diğer kötülüklerin hesabının sorulamadığı, cehaletin ve karanlığın kader gibi kendini dayattığı, hukuksuzluğun kural haline getirildiği bir nokta. Bu anlamda, bildiğimiz Cumhuriyetin sonuna işaret eden Yeni Türkiyeden çıkış yolunun da Yeniden Cumhuriyet inşası olduğuna uzun zamandır vurguda bulunuyorum.

Bu çıkış için aktöre ihtiyaç vardır ve bu aktörün hem tarihsel hem de güncel nedenlerden ötürü CHP olduğu aşikardır. CHPnin Türkiyenin zorlu süreçlerinden çıkmasındaki anahtar parti konumuna sahip olması, partinin istisnai bir modernlik deneyiminin aktörü olmasından kaynaklanıyor. Bu nitelik pek çok açıdan tarihi önem taşımaktadır. Modernleşmenin mihenk taşı olarak kabul edilen ulus-devletin Batı-dışı bir bağlamda ve hele İslami bir bağlamda inşa edilmiş olması başlı başına tarihi bir başarıdır. Laik, ulusal ve cumhuriyetçi temelde bir devlet kuşkusuz bu sözünü ettiğimiz toplumsal ve kültürel bağlama yabancı bir oluşumdur. Bu nedenden ötürü modernliğin ancak Batıda yerleşiklik kazandığı ve diğer bağlamlarda tutunmasının olanaksız değilse bile çok zor olduğu hep tartışılmıştır. Türkiye bu Batı-merkezci yaklaşımın geçersizliğini ortaya koyan çok temel bir modeldir ve bu modelin oluşumunda CHPnin oynadığı rol yadsınamaz. Kısacası, CHP sadece Türkiye için değil fakat dünya için de çok tarihsel bir dönüşümün aktörü olmuş bir partidir. Bu aktörlüğünü bugün yeniden ortaya koyma zamanıdır ve Türkiyenin yeni bir tarihsel dönüşümünün altına imzasını koymak durumundadır.

Modern-dışılaşmanın yarattığı tahribat yani kuralsızlığın hakim olduğu, kutuplaşmanın hayatı zehirlediği, liyakatin ve hukukun sonunun getirildiği bir ülkeye dönüşmemiz, şimdi yalnızca iki seçenek bıraktı: ya yeniden modern toplumu inşa edeceğiz ya da yeni ortaçağ karanlığında birbirimizi boğazlayacağız. Demek ki kurtuluş yeniden modernlik yönünde atılan adımlar sayesinde gelecektir. Önemli olan bu yeni modernleşme sürecinin gerekliliğinin farkında olunması ve aktör olmak için topluma ulaşılmasıdır. Nasıl ki, CHP Türkiyenin ilk dönem modernleşmesinin mimarı ise, bu yeni dönem modernleşmesinin de önemli mimarı olabilecek kapasiteye ve insan gücüne sahiptir.

ANAHTAR ROL
Türkiyenin ilk dönem modernleşmesinin mimarı olan CHPnin içinde yer almadığı ya da almayacağı yeni dönem modernleşmesinin sorunsal olacağı ve gerçekleştirilemeyeceği aşikârdır. Karşıt kutuplara ayrılmış bir toplumda her kutbun yeni dönem modernleşmesine katıldığı ve katkı sunduğu bir bağlam, CHPnin aktörlüğünü gerektirmektedir. Ayrışmış toplumun yeniden büyük uzlaşıda bir araya gelmesi için aktör beklenmektedir. Aktörün artık evet hazırım deme zamanıdır ve hatta bu zaman geçmektedir. Yeni dönem modernleşme sürecinin gerçekleşmesi için CHP anahtar bir rol oynamak zorundadır.

Anahtar rolü oynamak farklı, muhtelif grupları aynı hedef çerçevesinde bir araya getirmek anlamına gelmektedir. Büyük bir uzlaşıda toplumun geniş kitlelerini toplamak ve yeniden onu inşa etmek esas hedeftir. Bu hedef için elbette bir uzlaşı anlayışına ihtiyaç bulunmaktadır. Uzlaşımız yeniden cumhuriyet inşası ile ilgili uzlaşı olacaktır. Bu noktada da  asıl slogan Yeniden Cumhuriyette Uzlaşıyoruz sloganı olacaktır. Yeniden cumhuriyet, liyakatin, hukukun, fırsat eşitliğinin, demokrasinin, özgürlüğün kuruluşudur. İnsanların birbirine güven duyduğu, yeniden bütünleştiği ve toplum olma bilincine ve mutluluğuna kavuştuğu cumhuriyetin yeniden inşası bir ortaklığı, müşterekliği ifade etmektedir. Bu hedef çerçevesinde bir araya gelecek oldukça çeşitli gruplar bulunmaktadır ve bu gruplara öncülük edecek aktör ortaklığı, müşterekliği görmek zorundadır. Bizim sorunlarımız müşterektir ve onları müştereken çözmek durumundayız ve bunun için aktöre, farklı, muhtelif grupları aynı hedefte buluşturan aktöre ihtiyaç duyuyoruz. Bu aktör CHPdir ve Yeniden Cumhuriyette Uzlaşıyoruz sloganıyla insanları bir araya getirmek için harekete geçmesi gerekmektedir. 

Eğitim