unnamed-010.gif

darbeicindedarbegif.gif

YAZARLAR

Tüm Yazıları Deniz Yıldırım

Başkanlık: İçeride Despotizm Dışarıda Savaş

18.10.2016 09:45

Bugün 18 Ekim. Olağanüstü Hal uygulamasının ilk 3 aylık dönemi sona eriyor. İkinci dönem içinse önce Bakanlar Kurulu kararı alındı; ardından da Mecliste AKP-MHP ittifakıyla olağanüstü hal üç ay daha uzatıldı.

İkinci üç aylık olağanüstü hal dönemine hangi ortamda girdiğimize bakalım önce.

AKP-MHP ittifakı olağanüstü hal rejimini istisna olmaktan çıkarıp kurala dönüştürme projesini ortaya attı; adını da süslü ve olağan bir rejim gibi algılanmaya devam etsin diye başkanlık sistemi koydu. İkinci olağanüstü hal dönemi; olağanüstü halin verdiği tüm otoriter-diktatoryal istisnai tedbirleri Sarayın olağan dönem yetkileri haline getirmek isteyen ittifakın zorlamalarıyla şekillenecek.

Yine ikinci dönem; olağanüstü hal yetkilerine dayalı tasfiyelerin gerici FETÖ dışına genişlemesiyle ve asıl olarak AKP-MHP ittifakı dışında kalan ilerici tüm kesimlere doğru yaygınlaşmasıyla anılacak. Dün Ankara Valiliğinin 30 Kasıma kadar tüm kamusal etkinlikleri yasaklaması da bu tablonun bütünleyeni. Sendikal etkinlikler, Cumhuriyet kutlamaları, Atatürk anmaları bu kapsamda. Cumhuriyet yasaklanmakta, emek yasaklanmakta, laiklik ve demokratik talepler kamusal alandan zora dayalı olarak uzaklaştırılmakta, daha da uzaklaştırılmak istendiği de görülüyor.

İkinci dönem bir başka kritik gelişmeyle beraber anılacak. Saray Rejiminin Lozanı tanımayarak başlattığı sınırlar tartışması, mezhepçilik temelli bir dış politika anlayışının çılgınlıkları içinde Musul meselesine askeri olarak dahil olma maceracılığıyla daha da derinleşecek. 

Ve son olarak bu ikinci dönem; iktisadi olarak rejimin kırılganlığının daha da derinleşeceğinin işaretlerini veriyor, verecek.
İlk iki madde, Saray Rejiminin ikinci olağanüstü hal dönemindeki dayanak/kuvvet noktalarıyken diğer iki madde rejimin kırılganlığının işaretleri. Ve aslında tam tersi de. Diyalektik bir işleyiş, birbirini besleme ilişkisi sözkonusu.

Başkanlık Gündemi
Başkanlık gündemine bakalım. MHP lideri Bahçelinin tıpkı 2002de koalisyonu dağıtıp 3 Kasım 2002de ülkeyi seçime götürme ve AKPye teslim etme projesinde gördüğü işlev bugün de karşımızda. Bahçeli fiili durumdan çıkıp hukukileştirme tartışmasıyla Saraya olağanüstü yetkili başkanlık için yeşil ışık yaktı.

Şaşırmaya gerek yok. Eninde sonunda AKP döneminde her yönetme krizi başkanlık gündemine çıkıyor. Fakat artık başkanlık ısrarı; istikrarlı bir yönetimin güvenceye kavuşturulması teziyle, yani yönetebilen bir partinin geleceğiyle açıklanmaktan çıkıyor; yönetememenin itirafına dönüşüyor. 14 yıldır iktidarda olan bir partinin ülkeyi içine sürüklediği sorunlardan çıkarabilmek için elinde kalan tek reçetenin daha fazla baskı, daha fazla hukuksuzluk ve daha fazla otoriterlik temelinde yapılandırılacak bir tek adam rejimi olduğu ifade ediliyor. Başkanlık, normal, olağan, demokratik yollardan yönetme imkanımız kalmadı; elimizde bu ülkeyi yönetmek için kalan tek seçenek baskı/zor/şiddet yöntemleri demenin tek kelimelik özeti artık. Bu açıdan yönetmenin değil, demokratik yollardan yönetememenin itirafı. Oysa siyaset; sorunlara demokratik yollardan çıkışlar arama yolu. Siyaseti dışlayan, rafa kaldıran anlayışlarsa krizleri sadece derinleştirmeye yarar, yarıyor.

Başbakan; ülkenin istikrara kavuşmasının tek yolu başkanlık diyerek oturduğu koltuğun istikrarsızlık ürettiğini söylüyor. Cumhurbaşkanı dün yaptığı bir konuşmada Türkiye Cumhuriyeti devletinin yıkılması hareketi ile karşı karşıyayız diyor. 14 yılın sonunda geldiğimiz yer burası. Her açıklama bir 14 yıl bilançosu gibi.

Muhalefetteki politikleşmiş yenilgi hali olmasa, bu sözler bu kadar rahat edilmez; alternatifsizlik iktidarı rahatlatıyor, itirafları kolaylaştırıyor.

Burada asıl kritik olan şu: Türkiye, 1980 öncesinde sistemin radikal kenarında yer alan ve seçmen desteği toplamda hiçbir zaman yüzde 15leri aşamayan Radikal İslamcı Sağ ile Radikal Milliyetçi Sağın merkezi fethi ve merkezi radikal/olağanüstü bir sağ gündeme ve yönetme siyasetine doğru taşımasıyla birlikte çaresizliğe, uçuruma doğru itiliyor. Çare diye, çıkış diye sunulan her şey bir sonraki adımda çöküşü derinleştiriyor. 1980 öncesinin faşizmi 2000li yılların faşizmiyle organik olarak bütünleşiyor, rejim bu tarihsel süreklilik temelinde yeniden yapılanıyor. 

İçeride Despotizm Dışarıda Savaş
Faşizmin tarihsel ve güncel versiyonları arasındaki bütünleşmenin eninde sonunda dayattığı iki gündem var: içeride despotizm ve dışarıda savaş. Dahası; faşizmin siyasal tahayyülünde bir iç ve dış ayrımı yok. İçeride savaş, dışarıda despotizm olarak da formüle etmek mümkün bu nedenle. 

Musul çıkışlarını bu temelde ele almak, anlamlandırmak gerekiyor. İçeride despotizmi sürdürmenin yolu dışarıda bir savaşa, dışarıda bir savaşı sürdürmenin yolu içeride despotizmi daha da sorgulanmaz hale getirmeye yarar, yarayacak. Böyle hesaplanıyor. 

Marx, Bonaparteın Enternasyonelin Fransız seksiyonuna karşı başlattığı tasfiye girişimini Enternasyonelin plebisite olumlu oy vermenin içte despotizmden, dışta da savaştan yana oy vermek anlamına geldiğini söylemesine bağlamıştı. Doğrudur. Her despotizm bir dış savaşa ihtiyaç duyar; iç düşmanlara ise daima ihtiyaç duyar. Buna karşın savaşlar despotizmi kırılganlaştırır. Bonaparteın 1870 bozgunu ortadadır.

Saray Rejiminin ve bağlı ittifaklarının da ülkeyi 15 Temmuz darbe girişiminden sonra yeni, demokratik bir toplumsal sözleşmeyle yeniden yapılandırmak yerine içeride despotizm, dışarıda savaş ikiliğine daha fazla yasladıkları görülüyor. İlgili aktörlerin doğası zaten bunu gerektiriyor.

Tamam da, ne yapacağız? Bu soru herkesin aklında. Önce özgüven. Türkiye sağının bütün renklerinde, ülkeyi AKPye teslim sürecine götüren çökmüş merkez sağ siyasetlerden bugünkü rejimi ören AKP ve MHP radikalliğine değişmeyen bir gerçek var. Türkiye sağ siyasetlerin elinde can çekişiyor; uçuruma sürükleniyor. Ve kuvvet sadece etrafında kaç kişinin desteğini topladığınla değil, yönetmek için elinde kalan seçeneklerinle de ölçülüyor. Yöneten ittifak; olağan yollardan bir çıkış öneremiyor.

Cepheye gönderilecek olanlar bu memleketin çocukları. Maceralara sürüklenecek olanlar bu ülkenin yoksul halk çocukları. Okullarda laik, bilimsel eğitimden; buna dönük eğitim veren öğretmenlerden mahrum kalacak olanlar bu memleketin emekçi çocukları. Sesi kısılacak, sözü baskılanacak olanlar bu ülkenin yurttaşları. Krizlerle işinden olacak, hayat pahalılığıyla baş edemeyecek olanlar bu coğrafyanın insanları.

Halk çıkış arıyor. Sağ çöküş öneriyor. 

Sol, demokratik, laik ve cumhuriyetçi çıkış zamanı; öne çıkmak; bu temelde halkçı bir kurucu iradeyi çökmekte olanın yerine örmek zamanı. Halkla birlikte, halkı kazanarak. Olaylara, konjonktürel gelişmelere değil, yapısal dönüşümlere bakalım. Türkiyenin geleceği, yepyeni bir cumhuriyetle bu karabasandan kurtulma imkanını barındırıyor. 

Eğitim